Podstawowym aktem prawnym, który dotyczy tej tematyki jest Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Nie ma jednak w naszym systemie definicji ustawowej określającej w sposób jednoznaczny czym jest prawo do grobu i prawo do dysponowania grobem.

Jako dysponenta grobu zwykle określa się osobę, która wniosła opłatę za miejsce na cmentarzu. Kwestie te zazwyczaj doprecyzowuje regulamin cmentarza. Należy mieć jednak na uwadze, że osoba, która widnieje jako dysponent grobu to niekoniecznie osoba, która faktycznie opiekuje się grobem. Ponadto, sam fakt sprawowania takiej opieki nie czyni nas dysponentem grobu. Mogą również zdarzać się sytuacje, że osoba, która w dokumentach widnieje jako dysponent grobu podejmuje decyzje bez konsultacji z innymi członkami rodziny.

Warto również nadmienić, że dokonując opłaty za tzw. miejsce na cmentarzu nie stajemy się właścicielem tego gruntu, a nabywamy jedynie prawo do korzystania z tego miejsca przez określony czas. Najczęściej jest to 20 lat. Prawo do grobu nie daje więc prawa własności do grobu w rozumieniu Kodeksu cywilnego, natomiast zyskujemy udostępnienie miejsca do pochówku.

W ramach prawa do grobu osoba uprawniona zyskuje przede wszystkim uprawnienie do pochowania w nim zmarłego. Z prawem do grobu wiążą się też inne uprawnienia, takie jak: prawo do wybudowania grobu, wzniesienie nagrobka, jak również utrzymanie go w należytym stanie – w tym zakresie mówimy o uprawnieniach w sferze majątkowej, które mogą wiązać się z określonymi wydatkami.

Prawo do grobu ma podwójną naturę, ponieważ oprócz uprawnień w sferze majątkowej, dotyczy ono również praw osobistych, związanych ze sferą uczuć, sprawowania kultu pamięci zmarłych, ale też posiadania grobu i dysponowania nim. Jako posiadanie grobu i dysponowanie nim należy rozumieć nie tylko kwestie dotyczące wyglądu nagrobka lub jego renowacji, ale też prawo do decydowania o przeznaczeniu pozostałych wolnych miejsc w grobie dla dalszych zmarłych.

Uprawnienia majątkowe i niemajątkowe mogą się przenikać, jednak od czasu dokonania pierwszego pochówku w grobie nie można ich rozdzielać i dominować zaczynają elementy niemajątkowe. Od tego czasu prawo do grobu przysługuje wszystkim osobom najbliższym zmarłego. Źródłem tego uprawnienia jest fakt powiązań rodzinnych ze zmarłym, pochowanym w grobie. W takim przypadku do zmiany przeznaczenia lub sposobu korzystania z tego prawa zgodę musi wyrazić każdy uprawniony, a w przypadku sporu sprawę rozstrzyga sąd.

Kwestia kręgu osób, które mogą wywodzić swoje roszczenia związane z prawem do grobu również nie jest jednolicie unormowana. Z jednej strony art. 10 Ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych wskazuje osoby uprawnione do pochowania zmarłego i są to: pozostały małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa oraz

powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Natomiast jeśli mówimy o prawie do grobu w kategoriach dóbr osobistych, to uprawnionym w tym zakresie może być ten, kto wykaże swój związek z osobą zmarłego, przy czy nie musi być to osoba spokrewniona ze zmarłym.