20 sierpnia 2025 roku w Górach Tułowych odbyły się uroczystości patriotyczno-religijne upamiętniające 75. rocznicę obławy na Oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzony przez Adama Kusza ps. „Garbaty”. To wydarzenie z 1950 roku zapisało się na trwałe w historii Lasów Janowskich i polskiego podziemia niepodległościowego.

Od 2012 roku uroczystości te organizuje Koło Obwodu Nisko–Stalowa Wola ŚZŻAK wraz z Nadleśnictwem Janów Lubelski, Powiatem Janowskim, a w kolejnych latach także z Grupą Rekonstrukcyjno-Historyczną im. płk. Tadeusza Zieleniewskiego. Celem jest przypominanie o dramatycznych wydarzeniach sprzed 75 lat oraz oddanie czci bohaterom walczącym o wolną Polskę.

Uroczystości i odsłonięcie tablic

Tegoroczna rocznica miała wyjątkowy, szczególnie podniosły charakter. W jej trakcie odsłonięto i poświęcono dwie tablice – pamiątkową i historyczną – które przypominają o losach oddziału Adama Kusza.

Ceremonia rozpoczęła się od podniesienia flagi państwowej i odśpiewania hymnu. Następnie głos zabrał prezes Koła Obwodu Nisko–Stalowa Wola ŚZŻAK, Zbigniew Markut, witając licznie przybyłych gości: przedstawiciela Szefa UdSKiOR Grzegorza Gemzałę, reprezentację IPN z Lublina, władze samorządowe, leśników, wojsko, strażaków, stowarzyszenia patriotyczne oraz harcerzy i młodzież szkolną z pocztami sztandarowymi.

Rys historyczny wydarzeń z sierpnia 1950 roku przedstawił Łukasz Pasztaleniec, historyk z IPN Lublin. Treść tablicy informacyjnej opracowali Piotr Niemiec i Zbigniew Markut.

Pamięć o bohaterach

Na miejscu ostatniego starcia oddziału NZW odprawiono modlitwę za poległych. Grupa Rekonstrukcyjno-Historyczna im. płk. Tadeusza Zieleniewskiego poprowadziła Apel Pamięci z ceremoniałem wojskowym i salwą honorową. Pod pamiątkowym krzyżem złożono wieńce i zapalono znicze. Symbolicznym zakończeniem części oficjalnej był wystrzał z miniaturowej armaty.

Odznaczenia i wyróżnienia

Spotkanie w Górach Tułowych było okazją do uhonorowania osób zasłużonych dla kultywowania pamięci historycznej.

• Medalem „Pro Patria” odznaczeni zostali: Grażyna Bogacz – od lat związana także ze środowiskiem medialnym Stalowej Woli, współpracująca z Wydawnictwem Sztafeta, a także Janusz Skotnicki, Piotr Niemiec, Józef Wieleba, Mirosław Wielgus i Wiesław Gzik.

• Odznaczeniem Pamiątkowym „Za Zasługi dla ŚZŻAK” uhonorowano Bartłomieja Tadeusza Kosiarskiego, Tadeusza Piecyka i Piotra Kawęckiego.

• Wręczono również Medale 35-lecia ŚZŻAK oraz Odznaki Koła Obwodu Nisko–Stalowa Wola ŚZŻAK.

Integracja i pamięć pokoleń

Po części oficjalnej uczestnicy spotkali się w Ośrodku Edukacji Ekologicznej w Janowie Lubelskim. W scenerii Arboretum Leśnego młodzież i harcerze zaprezentowali program artystyczny złożony z pieśni patriotycznych i partyzanckich. Był też poczęstunek przygotowany przez Nadleśnictwo Janów Lubelski.

Następnie grupa uczestników udała się na rajd historyczny śladami miejsc pamięci narodowej – od Domostawy i Osady Leśnej, przez Lasy Ciosmańskie, aż po cmentarz w Ulanowie, gdzie spoczywa m.in. rzeźbiarz Andrzej Pityński oraz jego wuj Michał Krupa ps. „Wierzba”.

Tradycja, która trwa

Dzięki zaangażowaniu Koła Obwodu Nisko–Stalowa Wola ŚZŻAK, Nadleśnictwa Janów Lubelski, Powiatu Janowskiego oraz GRH im. płk. Zieleniewskiego, podczas tegorocznych obchodów udało się odsłonić nową, zaktualizowaną tablicę informacyjną oraz pamiątkową  umieszczoną na kamieniu pod krzyżem.

– Pielęgnowanie patriotycznych tradycji i kultywowanie pamięci o wydarzeniach sprzed lat to obowiązek, który wpisuje się w misję naszego Związku i Koła. To dzięki tej pamięci umacniamy świadomość narodową i budujemy więź międzypokoleniową – podkreślają organizatorzy.

Do artykułu dodajemy galerię zdjęć z uroczystości.