W 2024 r. wejdzie w życie  szereg zmian w przepisach, które dotkną m.in. kierowców. Niektóre z nich będą niezmiernie istotne, a dla części kierowców  nawet uciążliwe. Pojawią się strefy czystego transportu, konfiskata samochodu pijanych kierowców oraz obowiązkowa kamera na kierownicy i czarna skrzynka w aucie. 10 czerwca 2024 r. wygasną decyzje o rejestracji pojazdów, które zostały wydane przed 14 marca 2005 roku, a które dotyczą pojazdów bez ważnego okresowego badania technicznego i pojazdów, których posiadacze nie dopełnili obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC przez okres dłuższy niż 10 lat. Takie samochody znikną z bazy CEPiK. Warto jednak pamiętać o tym, że zapis ten nie dotyczy pojazdów zabytkowych oraz wolnobieżnych. Od 7 lipca 2024 r. każdy fabrycznie nowy samochód sprzedany na terenie UE będzie musiał posiadać 5 dodatkowych systemów bezpieczeństwa; inteligentny asystent prędkości, system ostrzegający podczas cofania, system monitorujący uwagę kierowcy (z kamerą zamontowaną w kabinie auta), system rejestrujący parametry jazdy (tzw. czarna skrzynka) i system awaryjnego hamowania.

Obowiązek rejestracji pojazdu

W dniu 7 lipca 2023 roku znowelizowano ustawę z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym, w zakresie przepisów regulujących obowiązek przerejestrowania pojazdów. 1 stycznia 2024 zmieniły się zasady dotyczące rejestracji zakupionego pojazdu. Dotychczas przepisy wymagały, aby fakt zakupu lub sprzedaży zgłosić do wydziału komunikacji, ale nie było obowiązku przerejestrowania pojazdu. Wprowadzone zmiany dotyczą konieczności złożenia wniosku o rejestrację pojazdu i dotyczą zarówno właścicieli prywatnych, jak i dealerów oraz handlarzy samochodami. Dotychczas obowiązek rejestracji samochodów osobowych dotyczył jedynie pojazdów sprowadzanych do Polski z zagranicy. Jeśli zakupiony samochód był już wcześniej zarejestrowany w Polsce, wystarczyło zgłosić w urzędzie fakt jego zakupu. Od 1 stycznia 2024 r. obowiązek rejestracji został rozszerzony na samochody już wcześniej zarejestrowane w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Zgodnie z nowymi przepisami, osoby fizyczne i przedsiębiorcy, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej związanej z handlem autami, na zarejestrowanie kupionego auta mają 30 dni. Czas ten liczony jest od momentu nabycia auta lub jak dotychczas – sprowadzenia pojazdu z zagranicy. Przedsiębiorcy zajmujący się handlem pojazdami na dopełnienie formalności mają 90 dni. Niedopełnienie obowiązku zarejestrowania pojazdu zakończy się karą finansową. Co ważne, inna wysokość kary dotyczyć będzie osób prywatnych, inna przedsiębiorców, np. właścicieli komisów samochodowych. Wysokość kary zależy ponadto od długości opóźnienia. Osoby prywatne, które nie zdążyły przerejestrować samochodu w ciągu miesiąca od zakupu, będą musiały zapłacić 500 zł. Jeśli przekroczą 180 dni, kara wzrośnie do 1 000 zł. Właściciele komisów będą mieli więcej czasu na przerejestrowanie pojazdu – muszą zmieścić się w terminie 90 dni od zakupu. Jeśli tego nie zrobią, zapłacą 1 000 tys. zł grzywny. Kwota ta wzrośnie dwukrotnie - do 2 000 zł, jeśli nie dopełnią tego obowiązku w ciągu 180 dni. Nadal obowiązkowe jest zawiadomienie starostwa powiatowego lub urzędu gminy o sprzedaży samochodu. Tak jak dotychczas, trzeba to zrobić w ciągu 30 dni od dnia transakcji. Należy pamiętać, że obowiązek zgłoszenia faktu zmiany właściciela ciąży nie tylko na kupującym, ale również na sprzedającym. Niedopełnienie tego obowiązku będzie skutkowało grzywną w wysokości 250 zł. Uregulowanie stawki kary pieniężnej w nowych przepisach za nie zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu w ustalonym terminie, to zmiana na korzyść. Po 1 stycznia 2024 roku kara będzie odgórnie ustaloną kwotą w wysokości 250 zł. Dotychczas mogła być równa różnym wysokościom, w przedziale od 200 zł do 1 000 zł. Nasuwa się pytanie, co z transakcjami sprzedaży pojazdu zawartymi sprzed 1 stycznia 2024 roku. Otóż, jeśli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa, które nie należy do UE albo jest państwem członkowskim UE, przed 1 stycznia 2024 roku, wówczas obowiązywać będzie konieczność rejestracji pojazdu w terminie 30 dni od dnia sprowadzenia, a niedopełnienie tego obowiązku będzie karane na dotychczasowych zasadach. Z kolei, w przypadku pojazdu sprowadzonego przed 1 stycznia 2024 roku, który został nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wciąż będzie obowiązywać konieczność zawiadomienia o nabyciu auta w terminie 30 dni od jego nabycia, a niedopełnienie obowiązku będzie karane na dotychczasowych zasadach. Dotychczasowe przepisy będą również miały zastosowanie do wszystkich postępowań wszczętych jeszcze przed 1 stycznia 2024 roku.

Konfiskata pojazdu

14 marca 2024 r. wejdą w życie zapisy Kodeksu karnego, które przewidują konfiskatę pojazdu prowadzonego przez nietrzeźwego kierowcę. Kwestie kierowców, wobec których sądy orzekać będą przepadek pojazdu określa m.in pkt 67 lit. c znowelizowanego Kodeksu karnego. Samochód czy motocykl zostanie obligatoryjnie odebrany każdemu kierowcy, który usiądzie za kierownicę mając powyżej 1,5 promila alkoholu we krwi oraz temu, który spowoduje wypadek mając we krwi ponad 1 promil alkoholu (lub 0,5 mg/dm3). Jeśli konfiskata samochodu nie będzie miała sensu, np. ze względu na jego aktualny stan, znikomą wartość, sprawca będzie musiał zapłacić karę w wysokości średniej wartości pojazdu o porównywalnych parametrach. Równowartość zapłaci też osoba, prowadząca po alkoholu samochód pozostający we współwłasności. W przypadku kiedy pojazd nie będzie własnością kierowcy, kierujący będzie musiał zapłacić karę finansową równą wartości pojazdu. Za wartość pojazdu przyjmuje się kwotę określoną w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo, a w razie braku polisy – średnią wartość rynkową pojazdu ustalaną na podstawie dostępnych danych;  jedynie w wyjątkowych sytuacjach do określenia wartości pojazdu ma być powoływany biegły. Jeśli nietrzeźwy kierowca poruszać się będzie pojazdem służbowym „wykonując czynności zawodowe lub służbowe polegające na prowadzeniu pojazdu na rzecz pracodawcy”, nie będąc jego właścicielem, nie straci samochodu. W takim wypadku sąd orzeknie nawiązkę w wysokości co najmniej 5 000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej zarządzanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Jak widać, finansowe konsekwencje jazdy w stanie nietrzeźwości mogą być bardzo różne, a zależą od tego, jakim i czyim samochodem kierował nietrzeźwy kierowca.

Wyższa kara za brak OC

Kolejną zmianą, która wchodzi 1 stycznia, jest podwyżka kary za brak aktualnej polisy ubezpieczenia pojazdu - OC. Jej wysokość zależna jest od wysokości pensji minimalnej. Ponieważ kwota minimalnego wynagrodzenia od 1 stycznia wzrośnie do kwoty 4 242 zł, oznacza to, że: 1)  przypadku samochodów osobowych kara za brak OC nałożona na właścicieli wyniesie: ·  przy opóźnieniu do 3 dni: 1700 zł, ·   od 4 do 14 dni: 4242 zł ·   powyżej 14 dni: 8484 zł 2) dla samochodów ciężarowych: ·  do 3 dni: 2550 zł ·  od 4 do 14 dni: 6370 zł ·   powyżej 14 dni: 12730 zł 3) właściciele innych pojazdów, np. motocykli i motorowerów, którzy nie zawrą ubezpieczenia OC na czas, w 2024 roku muszą się liczyć z karą wynoszącą: ·  do 3 dni: 280 zł ·  od 4 do 14 dni: 700 zł ·  powyżej 14 dni: 1400 zł Kwota ta wzrośnie dodatkowo po 1 lipca wraz z kolejną podwyżką płacy minimalnej. Bożena Kolba