Zdarza się w życiu, że zmuszeni różnymi sytuacjami podpisujemy się za żonę czy męża, np. pod wnioskiem do urzędu, pod PIT-em, dokumentem odbioru listu poleconego, itp. Z naszego punktu widzenia jest to mało istotne zdarzenie, a właśnie w taki sposób popełniamy przestępstwo, za które może grozić surowa kara. Podpisanie się za kogoś stanowi w rzeczywistości przestępstwo fałszowania dokumentów i jest określone w przepisach kodeksu karnego dotyczących przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów. W opisanej sprawie doszło do sfałszowania dokumentu. Jeśli faktycznie mąż Czytelniczki  podpisał się za nią,  podając jej imię i nazwisko (składając tego rodzaju podpis), to wypełnione zostały znamiona  czynu zabronionego. Składając przedmiotowy podpis stworzył pozory, że taki dokument pochodzi od żony. Podrobienie podpisu na dokumencie, który ma być następnie użyty jako prawdziwy, realizuje znamiona przestępstwa z art. 270 Kodeksu karnego. W myśl tego przepisu, odpowiedzialności karnej podlega bowiem ten, kto w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub używa takiego dokumentu jako autentycznego. Dokument jest podrobiony m.in. wtedy, gdy nie pochodzi od osoby, w imieniu której został sporządzony. W tej sprawie bez znaczenia jest fakt, iż podpis został złożony za wiedzą czy nawet zgodą żony. Przepis z art. 270 Kodeksu karnego ma chronić wiarygodność dokumentów, która może zostać naruszona  nie tylko wtedy, gdy ktoś działa z premedytacją, ale również, gdy składa taki podpis bez złego zamiaru. Cechy fałszerstwa ma podpisanie dokumentu za zgodą i wiedzą osoby, której podpis widnieje na dokumencie i nie jest przy tym ważne, że taka osoba to nasz małżonek czy inny członek rodziny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażony został pogląd, że obojętne jest to, czy osoba, której podpis podrobiono na dokumencie, wiedziała o tym lub wyraziła na to zgodę, czy też nie. Dokument jest bowiem podrobiony wówczas, gdy nie pochodzi od osoby, w której imieniu został sporządzony. Podpisanie innej osoby jej nazwiskiem na dokumencie mającym znaczenie prawne, nawet za zgodą tej osoby, stanowi bowiem przestępstwo. Podrobienie podpisu uznaje się za jedną z najczęstszych form fałszowania dokumentów. I chociaż mogłoby się wydawać, że postawienie za kogoś parafki lub podpisu to nic takiego, to należy zdawać sobie sprawę z tego, że jest to czyn uważany za przestępstwo, za które może grozić nawet kara pozbawienia wolności.  Podrobienie podpisu to czyn zabroniony, regulowany art. 270 § 1 Kodeksu Karnego. Artykuł ten mówi, że podrobienie dokumentu lub używanie sfałszowanej wersji jako autentycznej może być obarczone karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności od 3 miesięcy nawet do 5 lat. W wypadkach mniejszej wagi sprawcę spotka łagodniejsza sankcja - grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Jeśli zachodzi tzw. wypadek mniejszej wagi, którym będzie złożenie podpisu przez męża czy żonę, za wiedzą i zgodą współmałżonka, to możliwe może być warunkowe umorzenie postępowania lub odstąpienie od wymierzenia kary.  W takiej sytuacji sąd będzie badał, w jakich okolicznościach i w jakim celu podpisaliśmy dokument za naszego współmałżonka, używając jego imienia i nazwiska. Jeżeli  więc ktoś nas poprosi, abyśmy w jego imieniu odebrali jakiś dokument, czy też podpisali go, to lepiej użyjmy do tego własnego imienia i nazwiska, dodając stwierdzenie „z upoważnienia” bądź innego sformułowania, które nie przysporzy nam problemów.

Kiedy ma miejsce sfałszowanie podpisu?

Sfałszowanie podpisu może przybrać dwojaką postać – podrobienia dokumentu  lub przerobienia dokumentu. Podrobienie dokumentu polega na stworzeniu  nie swojego podpisu od podstaw. Z kolei przerobienie dokumentu  jest modyfikacją oryginalnego podpisu. Zarówno podrobienie dokumentu jak też przerobienie dokumentu stanowią przestępstwo z art. 270 § 1 Kodeksu karnego,  zgodnie z którym, za podrobienie lub przerobienie dokumentu oraz używanie takiego jako autentycznego grozi kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. O karalnym podrobieniu podpisu można mówić wtedy, gdy spełnione zostaną odpowiednie przesłanki. Chodzi o to, że podrobienie lub przerobienie dokumentu  musi dotyczyć dokumentu zdefiniowanego w art. 115 § 14 kodeku karnego.  Dokumentem, w rozumieniu powyższego przepisu, jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne. Dokumentem jest więc umowa czy pismo urzędowe, ista obecności w pracy, różnego rodzaju bilety, oświadczenia, usprawiedliwienia, itp.

Upoważnienie do podpisania dokumentu

Aby uniknąć przykrych konsekwencji prawnych związanych z podpisaniem jakiegoś dokumentu za inną osobę warto zadbać o udzielenie przez taką osobę pełnomocnictwa/ upoważnienia do dokonania określonej czynności w imieniu innej osoby. Upoważnienie do podpisania umowy czy też dokonania jakiejś określonej czynności prawnej to dokument, na mocy którego jedna strona daje drugiej osobie pełnomocnictwo do reprezentowania oraz podpisywania umów czy też dokonania jakiejś określonej czynności prawnej w jej imieniu. Mocodawca może wyznaczyć dowolną osobę i dać jej upoważnienie do podpisania umowy. Kodeks cywilny wyróżnia rodzaje pełnomocnictwa takie jak: ·  pełnomocnictwo ogólne, · rodzajowe, · prokura, · szczególne. Pełnomocnictwo ogólne polega na umocowaniu do czynności zwykłego zarządu. Pełnomocnictwo rodzajowe ma miejsce wówczas, gdy do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należy określić rodzaj pełnomocnictwa. Prokura to pełnomocnictwo udzielone przez przedsiębiorcę, które podlega obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru. Prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych; związane jest z prowadzeniem przedsiębiorstwa.  Z kolei, pełnomocnictwo szczególne to takie, w którym określa się sprecyzowaną i indywidualną czynność prawną. Należy pamiętać, aby każde upoważnienie było sporządzone w formie pisemnej, aby zabezpieczyć się przed niechcianymi konsekwencjami prawnymi. Bożena Kolba